Archive for ‘Gjuhësi’

19/01/2017

FJALA SI LLAMBUSHKË

Fundi i qershorit dhe fillimi i korrikut i vitit 2016 përkoi edhe me dendurinë më të madhe të përdorimit të një fjale të re në gjuhën shqipe: vetingu. Për ata që nuk e dinë, fjala është marrë nga anglishtja vetting që, sipas  fjalorit të Oxford-it, tregon veprimin ose procesin e shqyrtimit/verifikimit të dikujt ose diçkaje [1].

read more »

12/01/2017

PESHA E FJALËS

Nuk është nevoja të citohet shkrimtari Karlo Levi, me të famshmen “Fjalët janë gurë”, për të vërtetuar se fjalët kanë peshë, ndaj edhe duhet të përdoren me kujdes.

read more »

07/03/2016

GJUHA DHE PAKICAT GJUHËSORE

Për seminarin me titull “Gjuha e pakicat gjuhësore: shqipja dhe arbërishtja”, që u zhvillua në Romë, më 22 shkurt 2016, mund të thuhen vetëm fjalë të mira, si nga pikëpamja e temës së gjetur, ashtu edhe për nga cilësia e panelit të folësve.

read more »

07/03/2016

KUR QENI KA LAKRA NË KOKË

Viti 2016 nuk filloi mirë për kritikun e njohur të artit, Vittorio Sgarbi, i cili mori vesh se ishte denoncuar në prokurorinë e qytetit Ferrara, për fyerje të rënda ndaj dhive.

read more »

12/07/2014

SHKRONJA NË UDHËKRYQ

Në shkrimin Udha e shkronjës “ë”, kur përfytyruam me nota humoristike historinë e saj, lamë jashtë e nuk u thelluam në disa aspekte që kanë nevojë të nënvizohen më tej, edhe pse i kemi trajtuar herë pas here këtu në blog.

Përderisa shkronja ë vazhdon të snobohet, kjo do të thotë se argumentet funksionaliste nuk i kanë bindur shqipshkruesit. Shembujt e kundërvënies e/ë brenda sistemit të shqipes, që jepte Xhaxhai pak kohë më parë, tregojnë se dy shkronjat, pavarësisht nga ngjashmëritë, kanë role të ndryshme në gjuhë. Në rast se këto role ngatërrohen, atëhere kemi rritje të konfuzionit në shqip.

read more »

15/06/2014

LAPSI I KUQ

laps i kuq ne ekranProblemi i gabimeve online është se ato mund të shumëfishohen pa mbarim, sepse një shkrim mund të merret e të botohet në qindra faqe të tjera në internet, duke e shtuar progresivisht edhe masën e lexuesve dhe të atyre që i ekspozohen gabimeve. Këtu jemi jashtë pedagogjisë shkollore, prandaj disa arsyetime për vlerën e gabimit nuk mund të merren parasysh, duke filluar nga fakti se nuk kemi mundësi të ndërveprojmë menjëherë me autorin e gabimeve. Nga ana tjetër e mira është se në internet, ndryshe nga botimet në letër, gjërat mund të ndreqen.

 

read more »

10/05/2014

ANTIVIRUS JAM VETË

kompjuter-i-mbrojtur-nga-virusetDeri pak kohë më parë posta e mërzitshme (spam), viruset dhe format e tjera të rrezikshme të komunikimit online, na vinin në gjuhë të huaja. Teknika e vjetër ishte kjo: mesazh e-mail me një skedë bashkëlidhur ku fshihej virusi i keq. Ti lexoje mesazhin, hapje dokumentin bashkëlidhur dhe ja ku e infektove kompjuterin e dashur. Në rastin e mashtrimeve të tjera (si p.sh. phishing) mesazhi i postës elektronike të çonte nëpërmjet lidhjeve në faqe ku kërkohen të dhëna personale: karta krediti, fjalëkalime, kode e kështu me radhë. Krijimtaria e kriminelëve virtualë nuk ka të sosur.

read more »

15/03/2014

SHKRONJA NË MJEKËR

99-374823-000002Çdo të mendonte dom Gjergji i Maks Gjerazit sikur ta lexonte lajmin e alfabetit në mjekër? Nuk e dimë, por mund ta imagjinojmë.

Dizajneri modern Michael Allen, me qendër në New York, ka shkruar alfabetin, shkronjë për shkronjë, mbi mjekër të vet. I armatosur me vegla rroje, për dy vjet rresht ka skulpturuar me qimet e mjekrës të gjitha shkronjat e alfabetit. Alphabeard e ka pagëzuar, dhe për të vërtetuar se janë të vërteta, ka botuar fotografitë e shkronjave të skalitura me brisk, por vetëm pasi e ka certifikuar kuptimin e tyre nëpërmjet djalit të vogël.

read more »

15/03/2014

GJUHA E DINJITETIT

libra me shkronjaÇfarë reagimi kemi kur na dërgojnë sms të shkruara mirë, kur na flasin me shqipe të rregullt në telefon, kur lexojmë komente pa gabime në internet, ose kur dëgjojmë një intervistë me gjuhë të këndshme? Mendoj reagim pozitiv, ose të paktën ashtu duhet të jetë normalisht.

Kënaqësia nuk është vetëm estetike, sidomos kur bëhet fjalë për komunikime ku stili nuk ka ndonjë peshë të veçantë, siç mund të jetë për shembull një letër zyrtare, ose komunikatë shtypi. E megjithatë, duke filluar nga vërtetimi i shkruar qartë, e deri tek vendimi i gjyqit, ose mesazhet në Whatsapp, gjuha e rregullt, pa gabime gramatikore e ortografike, me shenjat e duhura të pikësimit, na shkakton një farë ndjesie pozitive.

read more »

06/01/2014

PËRTEJ REVE ME FJALË

shqiperia me fjale1Gramatura e tekstit

Me objektivin qendror për ta kuptuar dhe interpretuar, tekstit mund t’i qasesh me mënyra të ndryshme. Hyrja në skenë e kompjuterëve, të pajisur me programe të posaçme informatike, ka mundësuar analizën e tekstit, ose korpuseve të gjera tekstuale, sipas metodave statistikore. Vetë përhapja e tekstit në formate elektronike ka bërë që analizat statistikore të shumëfishohen, së bashku me instrumentet që e realizojnë atë. Në fakt, për t’i bërë një analizë të kompjuterizuar çfarëdo teksti, detyra e parë është digjitalizimi i tij. Por sot, përveç mediave të shkruara online, forumeve, blogjeve, rrjeteve sociale, etj., mund të gjenden fare lehtë fjalimet e politikanëve nëpër faqet institucionale ose personale, madje deri teksti i shkruar që i shoqëron reportazhet televizive.

read more »