Archive for July, 2013

27/07/2013

TIRANË – PRISHTINË

avionNuk do të ishte keq të zbrisnim ndonjëherë nga lartësitë e retorikës kombëtariste, të strategjisë së integrimit në Europë e të zhvillimit të Ballkanit, për të parë zbatimin e fjalëve të mëdha që shprehen nëpër simpoziume ndërkombëtare, forume interneti, apo kafene shqiptare.

read more »

21/07/2013

PARADOKSET E MBIEMRIT

Leternjoftimi_biometrik_shqiptarNë Shqipëri nuk ka pasur debate publike për përdorimin e mbiemrit, pas martesës, lindjes, ose birësimit. Sikurse e kundërta, edhe kjo tregon diçka nga kultura e vendit. Fakti është se në vende të tjera ka pasur diskutime të ndryshme, që kanë përfunduar në zgjidhje juridike, por jo përfundimtare. Siç mund të merrej me mend, fare kollaj.

read more »

19/07/2013

MAKINA E SHKRIMIT

Olivetti Lettera 32

Për shumë kohë ishte degdisur në kthinat më të humbura të shtëpisë, në errësirën më të frikshme të bodrumit, në plehrat më të largëta të qytetit. E braktisur, e harruar, e panjohur. E ç’të bëje me një instrument që nuk memorizonte asnjë fjalë, që nuk bënte dot kopjo/ngjit, që nuk korrigjonte pa u ngallosur me bojë të bardhë? Asgjë. Peshë e rëndë, metalike, kaba. Makina e shkrimit, ajo që dikur shkruante në letër falë tastierës mekanike e shiritit të zi, u arkivua pa ceremoni në seksionin e shekullit XX. Tashmë njerëzit e kanë harruar krejtësisht, e kanë syrgjynosur në fund të kujtesës, atje ku mbulohen nga pluhuri kujtimet e këqija dhe sendet e panevojshme.

read more »

16/07/2013

KËPUCARI I ARDHUR

Figure di calzolai con un cliente - Giacomo Ceruti (1698-1767)

Figure di calzolai con un cliente – Giacomo Ceruti (1698-1767)

Nuk e kisha menduar kurrë se tek dyqani i këpucarit të lagjes në Tiranë, ku shkova për të ndrequr diçka, do të gjeja diçka më shumë se aromë mastiçi e profesionalizëm zejtari. Tek rregullonte sendin që i kisha çuar, shpeshherë pa i ngritur sytë nga puna, më tregoi shumë gjëra interesante, që më bënë të mendohem.

read more »

15/07/2013

KËPUCARI IM

këpucariPërse shkon njeriu tek këpucari? E thjeshtë: për të rregulluar këpucët, sandalet, çantën, rripin, e çdo send tjetër që ka lëkurë o lëndë të ngjashme me të. Personalisht, shkoj edhe për dy arsye të tjera. Më pëlqen era e mastiçit dhe puna e dorës.

read more »

08/07/2013

DËSHIRA PËR NDRYSHIM

Gjatë një interviste radiofonike, më pyetën nëse zgjedhjet e fundit shënuan një ndryshim epokal për Shqipërinë. U përgjigja me një farë shpjegimi të shkurtër, nuk e mbaj mend saktësisht me ç’terma, por nga goja gjithsesi nuk më doli fjala e thatë “Po”. Tani po mundohem t’ia artikuloj shkaqet së pari vetes, e njëkohësisht kolegëve, me bindjen se arsyetimi do të më shpjegojë edhe mua disa gjëra për të cilat flasim ndonjëherë instinktivisht.

read more »

08/07/2013

LE TË PYESIM BLETËT

bletaNë shqip, kur kafshët pushojnë së jetuari përdoret folja ngordh, për njeriun përdoret folja vdes. Bleta përbën përjashtim përnjimend sensacional: kur nuk jeton më, thuhet “bleta vdiq”.  Mjafton kjo për të treguar, pa asnjë pikë dyshimi, se tradicionalisht bleta ka zënë vend të rëndësishëm në kulturën shqiptare.

read more »

02/07/2013

PASQYRA TJETËR

valixheMigracioni është një nga ato dukuri shoqërore ku ndërthuren aspekte njerëzore të gjithanshme. Lëvizja e njeriut nga një vend në tjetrin prek ekzistencën e tij, ndaj edhe mund të shihet nga një sërë pikëpamjesh, sepse përfshin të gjitha fushat e veprimtarisë njerëzore, duke filluar nga ekonomia dhe politika, për të vijuar me kulturën dhe psikologjinë, individuale e kolektive, për të përfunduar me fenë, gjuhën dhe demografinë. Tek imigracioni ndërpriten zona të rëndësishme nervore të trupit shoqëror, për këtë arsye kjo temë merr rëndësi të veçantë, sidomos në ditët e sotme kur globalizimi i ka shtuar marrëdhëniet njerëzore.

read more »

02/07/2013

CJAPI, DASHI, KOKA

The Scapegoat - William Holman Hunt

Në traditën e hebrenjve, ekzistonte ceremonia e “cjapit fajshlyes”, i cili përdorej gjatë riteve për faljen e mëkateve, çka shpjegohet qartë edhe në Bibël (libri Levitiku). Në shqip, koncepti i cjapit fajshlyes (en. scapegoat; fr. bouc émissaire, it. capo espiatorio), i cili pasi merrte mbi kokë të gjitha fajet e popullit rrëzohej nga shkëmbi, ka zënë vend nëpërmjet traditës myslimane, ndaj edhe thuhet zakonisht “dashi i kurbanit”, ose “kokë turku”. Në kuptimin figurativ, kemi të bëjmë me “kokë turku”, “dash kurbani”, “cjap fajshlyes”, kur dikujt i ngarkohen të gjitha përgjegjësitë për gabimet e të tjerëve, ose për ngjarjet negative, dhe si rrjedhim ndëshkohet pa të drejtë për pasojat.

read more »

02/07/2013

HUMBJE APO FITORE?

Numërimi i votave ende nuk ka përfunduar zyrtarisht, megjithatë zgjedhjet shqiptare të qershorit duket se e kanë fituesin dhe humbësin. Në shtyp, media elektronike, internet, parti e kafene kanë filluar me të drejtë analizat dhe interpretimet e votës, që nisen nga e dhëna kryesore që u bie të gjithëve në sy: koalicioni i majtë ka fituar, ndërsa i djathti ka humbur. Pohimi duket pothuajse matematikor, sepse numri i anëtarëve të Parlamentit është i palëvizshëm, e përderisa shumica e deputetëve të zgjedhur janë të majtë, pakica detyrimisht rezulton e djathtë.

read more »