MËSIM I KEQ

Kur shikon një shkrim në gazetë me titullin “E fyen, shqiptari i jep një mësim të mirë” e me nëntitullin “Shqiptari e mori në dorë situatën, pasi nuk i pëlqyen fyerjet raciste të një personi”, vëmendjen e ke tashmë të magnetizuar, aq më tepër kur informacioni shoqërohet nga videoja ilustruese. Ç’të ketë ndodhur vallë?

Shkrimi i botuar tek “Shekulli“, dje më 01.12.2014 (17:35), lë shumë për të diskutuar, jo vetëm për aktin e përshkruar, por më tepër për komentin e tij.

Gazeta njofton për një ndodhi në Angli. Sipas së përditshmes, e cila i referohet gazetës Mirror, një qytetar anglez, pasi doli nga një klub nate, filloi t’u drejtojë disa kalimtarëve fyerje raciste. Por kur iu drejtua një shqiptari, vëllai i këtij reagoi duke e goditur anglezin në pjesën e prapme të kokës. Anglezi u rrëzua përtokë me gjashtë dhëmbë të thyer. Gjykatësi e dënoi shqiptarin me tetë muaj burg për lëndime të rënda trupore.

Një ngjarje e tillë komentohet në mënyrë të diskutueshme, në mos të çuditshme, nga gazetari shqiptar. Ja si e fillon ai shkrimin:

Veprimet dhe fyerjet raciste janë të dënueshme. Por ato mund të dënohen edhe me një grusht në publik, sidomos kur i prekuri është një shtetas shqiptar.

Dy fjalitë e para nuk kuptohen mirë. Gjithsesi, nxjerr kokën një farë kënaqësie për faktin që fyerjet raciste mund të dënohen me grusht, sidomos kur ai që preket prej tyre është shqiptar. Si mund të përkthehen ndryshe këto fraza?

Më të qarta duken rreshtat pasardhëse, sepse gazetari jep vlerësimin e vet për ndodhinë, duke u shprehur qartë se personi që fyeu kalimtarin “mori një mësim shumë të mirë nga një shqiptar”. Pra kemi një lloj lavdërimi të gjestit, i cili konsiderohet si mësim i mirë ndaj anglezit që fyente rrugës. Fjalia e mëtejshme shkon edhe më tej, sepse e fut përplasjen e rëndomtë në kontekstin e drejtësisë:

Zack Collins bëri një numër të madh vërejtjesh raciste për njerëzit në rrugë, pasi doli nga një klub nate. Por një nga këto komente i drejtohej vëllait të një shqiptari, Sami Krasniqit, i cili e mori në dorë drejtësinë, duke goditur Collins në pjesën e prapme të kokës.

Bie menjëherë në sy mënyra e vlerësimit të ngjarjes, sidomos kur përmendet drejtësia. Sipas gazetës, shqiptari të cilit iu fye vëllai, me veprimin e tij nuk bëri gjë tjetër veçse mori në dorë drejtësinë dhe e vuri atë nëpërmjet goditjes. E thënë kështu, edhe fjalia e mëpasshme “Gjashtë dhëmbë i kushtuan fyerjeve raciste Collins-it”, pavarësisht nga ndonjë gabim gramatikor, lë një shije të hidhur, sepse duket sikur autori thotë që qytetari anglez mori dënimin e merituar.

Asnjë koment nuk ka për vendimin e gjykatësit lidhur me konfliktin në rrugë, edhe pse lexuesi mund ta përfytyrojë mendimin e artikullshkruesit. Së fundi përmendet fakti, jo pa rëndësi, se Collins ishte shumë i dehur tek fyente njerëzit në rrugë.

Mendoj se lajmi qëndron, në kuptimin që lexuesi është i interesuar, në faqet e kronikës së zezë, që të informohet për ngjarje të tilla. Mirëpo, komenti dhe përshkrimi i ngjarjes shkon përtej etikës së gazetarit të mirëfilltë, i cili duhet ta japë lajmin e plotë, sipas rregullave të profesionit, pa rënë në kurthin e komentit. Kjo nuk do të thotë se në gazetë nuk duhen botuar komente. Siç dihet, opinionet dhe editorialet janë komente nga më të lexuarat në shtyp. Pra interpretimet e vlerësimet për një ngjarje, herë të hapura e herë të fshehura, janë të ligjshme, janë pjesë e lojës.

Këtu na duhet të ndalojmë tek brendia e komentit. Nuk dua t’u futem hollësive të ngjarjes, të cilën nuk e njoh aspak, as rrethanave që e shtynë shqiptarin të reagojë në atë mënyrë. Është e ditur nga të gjithë se fyerjet raciste janë të papranueshme, nga më të rëndat që mund të ekzistojnë. E si të tilla duhet të ndëshkohen nga drejtësia dhe shoqëria njëkohësisht.

I takon gjykatësit ta studiojë çështjen me imtësi e të marrë parasysh rrethanat lehtësuese për atë që ka kryer veprën penale. Mirëpo, shkrimi duket sikur e përligj vetëgjyqësinë dhe sikur mburret për reagimin e shqiptarit ndaj fyerjeve të anglezit. Me dashje ose pa dashje, shkrimi ka prekur një nga pikat themelore të shoqërisë shqiptare siç është drejtësia, respektimi i ligjeve dhe vetëgjyqësia. Nga ana tjetër prek marrëdhëniet midis kombësive të ndryshme, që janë çështje me zarar në shoqëritë e sotme perëndimore. Me pak fjalë, tema tejet delikate.

Së fundi, shkrimi harron se kur del në gazetë shndërrohet në akt publik, që lexohet nga shumë vetë, çka do të thotë se nuk mund të konsiderohet muhabet kafeneje mes shokësh të vjetër. Përgjegjësia, ja çfarë i mungon shtypit shqiptar.

Advertisements
%d bloggers like this: