LE TË PYESIM BLETËT

bletaNë shqip, kur kafshët pushojnë së jetuari përdoret folja ngordh, për njeriun përdoret folja vdes. Bleta përbën përjashtim përnjimend sensacional: kur nuk jeton më, thuhet “bleta vdiq”.  Mjafton kjo për të treguar, pa asnjë pikë dyshimi, se tradicionalisht bleta ka zënë vend të rëndësishëm në kulturën shqiptare.

Nuk duhet të jesh bletar për të kuptuar se bleta në Shqipërinë aktuale nuk është në qendër të vëmendjes. Pavarësisht nga artikujt për vetitë çudibërëse të mjaltit, duhet pranuar se bleta ka dalë nga radari i vëmendjes kolektive, me përjashtim të librave për fëmijë e filmave multiplikativë ku bleta punëtore pikturohet me ngjyra të këndshme e me fytyrë njerezore.

Çdo qytetar shqiptar, si konsumator produktesh të bletës, apo si vëzhgues i thjeshtë, e ka vënë re se në vitet e ekonomisë kapitaliste, bletaria si veprimtari është rritur ndjeshëm. Si rrjedhim është rritur edhe prodhimi i mjaltit e i nënprodukteve të tij. Këtu mund të hapnim një kapitull të veçantë për karakterin e copëzuar e të pakoordinuar të bletarisë shqiptare, sikurse mund të flitet gjatë për mungesën e kontrollit cilësor nga ana e enteve publike ndaj mjaltit të tregtuar. Të gjithë e dinë se bletarët punojnë privatisht e pa ndonjë bashkërendim të punës në nivel kombëtar. Me përjashtim të punës në nivel shoqatash, mungojnë specialistë të mirëfilltë, institute përkatëse, kontrolle të posaçme, me dy fjalë politika sektoriale.

Informacione për bletarinë shqiptare mund të gjenden gjetiu, sikurse mund të gjenden të dhëna për të mirat e mjaltit e të produkteve të tjera të bletës. Në rrjet mund të gjenden informacione pafund për jetën e bletëve, shoqëruar me kuriozitete aq përpirëse saqë lexuesi rrezikon ta shndërrojë kureshtjen në pasion; dhe metamorfoza nga lexues në bletar përbën vetëm një hap të paperceptueshëm. Me sa kam dëgjuar nga bletërritësit, kemi të bëjmë pothuajse me “sëmundje ngjitëse”. Bleta i tejkalon pasionet e zakonshme. Ata që kanë qëlluar në bashkëbisedime mes bletarësh e kuptojnë shumë mirë përse e kam fjalën.

Ajo që më intereson të nënvizoj është aftësia e bletës për të qenë shenjë e diçkaje tjetër. Ndoshta ne kemi humbur aftësinë që ta lexojmë bletën si bashkësi; ja për analfabetizmin që na karakterizon, ja për mungesën e dëshirës për t’ia interpretuar shenjat, ja për faktin se e shikojmë thjesht si “makinë” prodhuese.

Thënia e famshme e Ajnshtainit, sipas të cilit jeta e globit pa bletën do të përfundonte pas pak vitesh, dëgjohet sa herë përmendet roli i jashtëzakonshëm i bletës, veçanërisht funksioni i saj si pjalmuese e luleve, pra si nxitëse e florës në përgjithësi. Natyra është shumë e lidhur me bletën, e anasjelltas. E njëjta gjë mund të thuhet për njeriun. Silogjizmi ndërtohet natyrshëm.

Vitet e fundit po flitet për rënien e numrit të bletëve, në të gjithë botën, e sidomos në Europë. Së fundmi, Greenpeace nisi fushatën me titull “Të shpëtojmë bletët”, duke vënë alarmin për rrezikun real që u kanoset. Gjithashtu në Shqipëri, sipas disa dëshmive, bleta po kalon periudhë të vështirë. Vitin e kaluar prodhimi i mjaltit ka pasur rënie të ndjeshme. Megjithatë, nuk ka statistika e studime zyrtare, e mbi të gjitha nuk zhbirohen arsyet e rënies.

Vështirësitë e bletës janë vështirësi të natyrës e si rrjedhim të njeriut. Vdekja e bletëve dëshmon për probleme serioze: ekosistemi i çekuilibruar,  rritja e ndotjes, ndryshimi i klimës, betonizimi i territorit, përdorimi i pesticideve, shkatërrimi i pyjeve, reduktimi i tokave bujqësore, ndotja e ujërave, etj. Mjafton t’ua dëgjojmë vuajtjet bletëve për të kuptuar hallet tona.

Nga ana tjetër, bletët simbolizojnë jo vetëm punën, por edhe bashkëjetesën. Në botën e gjallë, përbëjnë shembullin më domethënënës të jetës në bashkësi e në planin simbolik  personifikojnë harmoni, altruizëm, solidaritet, thjeshtësi, përkushtim, vetëmohim, urtësi, përulësi, etj. Kosherja mund të përshenjonte shtëpinë, lagjjen, qytetin, fshatin, vendin tonë imagjinar, ku mund të ushtronim jo rregullat konkrete të jetës së bletës, por virtytet që i atribuojmë kulturorisht.

Pra bletët nuk zukasin, por flasin. Por, kush ka vesh t’i dëgjojë?

Advertisements
%d bloggers like this: