VENDI PA NUMRA

rreth viciozPolemikat që shoqëruan të dhënat e fundit të Censusit shqiptar dëshmuan në radhë të parë mungesën e besimit tek organizmat e ngarkuara me këtë detyrë e në përgjithësi tek institucionet e vendit. Dyshimet për të dhënat e pasakta tani vinë edhe nga vëzhgues të huaj, të cilët vënë gishtin mbi një nga plagët e shoqërisë sonë, që në pamje të parë duket e parëndësishme.

Diskutimet që ngjallën të dhënat statistikore për fenë, duke filluar nga shkrimi  “Numërim me gishta” i Xha Xhait, treguan gjithashtu se publiku është shumë i ndjeshëm për të dhëna të tilla, të cilat ishin bërë objekt fillimisht i politikës kombëtare. Po si e shohin të huajt këtë dukuri? Studiuesja Cecilie Endresen, eksperte e Ballkanit dhe e historisë fetare, autore midis të tjerash e studimit Is the Albanian’s religion really «Albanianism»?, bashkohet në thelb me dyshimin se të dhënat për fenë e Censusit shqiptar janë të gabuara.

Në një intervistë për Osservatorio sui Balcani, studiuesja norvegjeze rreket t’i interpretojë të dhënat e Censusit shqiptar për fenë në krahasim me ato të paraluftës. Sipas saj, përqindjet e feve në Shqipëri kanë ndryshuar për shkak të lëvizjeve demografike (emigracion, lindshmëri e lartë në disa zona). Duhet shënuar se Endresen nuk habitet për uljen e numrit të ortodoksëve, por për sasinë e kësaj uljeje, të cilën e konsideron tepër e lartë.

Përkundrazi, habia bëhet fare e qartë kur flitet për numrin e ateistëve. Sipas studiueses në fjalë, shqiptarët që e deklarojnë veten ateistë, pra që nuk besojnë në Zot, janë më të pakët në numër se ata që jetojnë në vendet e tjera europiane (sipas Censusit 2,5%). Edhe pse normalisht në këtë kategori pritej një shifër më e lartë, për shkak të politikës së regjimit komunist shqiptar, përgënjeshtrohet gjithsesi ideja se shqiptarët janë indiferentë ndaj besimeve fetare. Në intervistë jepen gjithashtu mendime për fenë dhe politikën shqiptare, e mbi të gjitha theksohet se ekziston një farë paranoje kombëtare për faktin se feja mund të bëhet faktor ndarës, ndërkohë që pjesa më e madhe e shqiptarëve duket se janë të mësuar me diferencat fetare.

Pavarësisht nga opinionet e Cecilie Endresen-it, që në vetvete do të kërkonin diskutime të mëtejshme, bie në sy se të gjitha të dhënat e Censusit ballafaqohen rregullisht me të dhënat e sondazhit Ipsos të 2011, në kuadrin e projektit Strategies of symbolic nation-building in West Balkan states. Studiuesja e citon sondazhin pothuajse në çdo pikë. Në fakt, ky sondazh bie ndesh me Censusin shqiptar në disa pika. P.sh. vërtet numri i ortodoksëve rezulton në ulje (më pak se 20%), por jo siç del nga Censusi i fundit (6,75%). Po kështu lidhur me bektashinjtë, numri i të cilëve shfaqet më i lartë tek sondazhi Ipsos, por sipas gjasës tek censusi janë përfshirë tek numri i përgjithshëm i myslimanëve.

Krahasimi i rezultateve të censusit me ato të sondazhit nuk ka baza shkencore. Si censusi ashtu edhe sondazhi janë dy metoda për marrjen e informacioneve të ndryshme që kanë të bëjnë me shoqërinë, por janë në thelb të ndryshme. I pari është regjistrim i popullsisë, i dyti zhvillohet me teknika të ndryshme mbi një kampion të popullsisë. Nuk është e thënë që rezultatet të përkojnë. Madje ndodh që hartuesit e sondazheve të presin me kuriozitet të dhënat e regjistrimeve të ndryshme për të parë nëse sondazhet i janë afruar të vërtetës.  Megjithatë, në rastin tonë krahasime të tilla pranohen, për arsyen thelbësore sepse Shqipëria vuan sistematikisht nga mungesa e të dhënave.

Që studimet e statistikat objektive nuk janë të shumta në Shqipëri këtë e dinë të gjithë. Studiuesit e dukurive sociale janë të etur për statistika lidhur me realitetin shqiptar. Ajo që nuk pranohet ndonjëherë është se studimet vuajnë edhe nga besueshmëria, pavarësisht nga rezultatet e arritura. Me fjalë të tjera, rezultatet mund të jenë objektive, por nuk gëzojnë besimin e publikut. Në fakt, e thotë edhe sondazhi i lartpërmendur: vetëm 44% e shqiptarëve mendojnë se rezultatet e censusit të fundit janë të sakta.

Kujt t’i besojmë? Sondazhit për censusin, apo duhet të presim ndonjë sondazh për sondazhin? Kur statistikat përpunohen nga të huajt janë më të besueshme? Ato shqiptaret duhen hedhur në kosh të plehrave? Po studimet që bëhen në bashkëpunim janë objektive? Jemi tashmë në një rreth vicioz.

Advertisements
%d bloggers like this: